Twee jongens spel op school speciaal onderwijs

Anders?! - Leerlingen met een beperking

Het thema van de Week van de Lentekriebels 2018 is Anders?! We besteden aandacht aan diversiteit. Dit is een breed thema en gaat over seksuele diversiteit, gender, verschillende religies en culturen. Maar ook over leerlingen met een beperking. Op deze pagina vindt u informatie, tips en een video over hoe u seksuele vorming kunt geven aan leerlingen met een beperking.

Begin niet te ingewikkeld, vaak is het een kwestie van gewoon doen! 

Marco Admiraal
Sandra Zaal
GZ-psycholoog, orthopedagoog, cluster 3 zml 

Seksuele vorming

Ook leerlingen met een beperking doorlopen een seksuele ontwikkeling, hebben vragen over seksualiteit en vertonen seksueel gedrag. Ze gaan relaties en vriendschappen aan, worden verliefd en doen eerste ervaringen op met seksualiteit. Seksuele vorming ondersteunt hen bij deze ontwikkeling. Seksuele weerbaarheid is hierbij belangrijk, omdat leerlingen door hun beperking soms extra kwetsbaar zijn voor seksueel grensoverschrijdend gedrag.    

Tips voor het lesgeven

Leerlingen met een beperking zijn een diverse groep. De seksuele ontwikkeling verloopt anders en afhankelijk van het soort beperking hebben leerlingen specifieke onderwijsbehoeften.

Op deze site vindt u onder www.seksuelevorming.nl/so onder andere meer informatie over:

Ook vindt u op de pagina's tips voor het lesgeven specifieke aandachtspunten (o.a. tips en films) voor het geven van seksuele vorming aan leerlingen met een visuele beperking, auditieve en/of communicatieve beperking, lichamelijke beperking, verstandelijke beperking of een autismespectrumstoornis.

Hieronder leest u de belangrijkste. 

  1. Taalbegrip en taalgebruik
    Gebruik zoveel mogelijk concrete en expliciete taal. Probeer verhullend taalgebruik te vermijden. Besteed aandacht aan verschillende manieren om aan seksualiteit te refereren (zoals synoniemen en figuurlijk taalgebruik) en aan het gebruik van verschillende woorden in verschillende situaties (scheldwoorden, straattaal, schuttingtaal, medische taal, omgangstaal). Vraag regelmatig of de leerling een uitleg heeft begrepen. Laat het hem of haar in eigen woorden uitleggen. Gebruik bijvoorbeeld delen uit het sekswoordenboek voor leerlingen met een auditieve beperking. 
  2. Tastbaar, concreet en realistisch materiaal
    Gebruik tastbaar materiaal voor leerlingen met een visuele beperking, zoals 'real-life dolls', voor een duidelijke beeldvorming. Zorg voor voldoende variatie in grootte en vorm van lichaamsdelen.
  3. Lichaamsbeeld
    Besteed nadrukkelijk aandacht aan de ontwikkeling van een positief lichaams- en zelfbeeld. Zeker voor leerlingen met een lichamelijke beperking is dit een belangrijk aandachtsgebied. Stimuleer zelfstandigheid, hierdoor groeit zelfvertrouwen en gevoel van eigenwaarde. Bekijk de Toolkit Totally Sexy  en 'Zien ze mij of mijn beperking?' voor aanvullende ideeën. 
  4. Beeld en digibord
    Maak gebruik van beeldmateriaal (tekeningen, foto's, picto's en filmpjes). Hiermee kunnen leerlingen een duidelijker beeld vormen. Vul lessen bijvoorbeeld aan met fotomateriaal van leerlingen zelf. Vergroot de afbeelding zo nodig en teken in de afbeeldingen met kleur om bijvoorbeeld lichamelijke processen (zoals bij menstruatie) of weerbaarheid (wat voelt prettig en wat niet) duidelijk te maken. Dit is voor leerlingen met een verstandelijke beperking of een autismespectrumstoornis van groot belang.  
  5. Sociaal netwerk
    Creëer op school veilige plekken en faciliteer momenten waarop leerlingen met elkaar over persoonlijke onderwerpen kunnen praten. Bijvoorbeeld in pauzemomenten, in kleine groepjes tijdens mentorlessen of na schooltijd. Ondersteun leerlingen ook in het samen verkennen van activiteiten buiten school, zowel offline als online. Zo kunnen zij hun sociale netwerk versterken. Contact via online media kan hen helpen bij het onderhouden van vriendschappen en ontwikkelen van sociale vaardigheden. Besteed daarnaast nadrukkelijk en geregeld aandacht voor het veilig gebruik van online media.

Aan de slag met de Week van de Lentekriebels in het speciaal onderwijs? 

De Week van de Lentekriebels is een nationale projectweek. Op de pagina's voor het basisonderwijs vindt u handvatten en tips om invulling te geven aan deze Week. Deze kunt u ook gebruiken in het speciaal onderwijs. Tijdens de Week van de Lentekriebels in 2018 kunt u gebruik maken van het nieuwe lespakket Kriebels in je Buik voor het speciaal onderwijs. Naast leerlingen met een beperking besteden we tijdens de Week van de Lentekriebels ook aandacht aan seksuele diversiteit, gender, religie en cultuur.

Scroll
naar beneden