Shame sexting van dichtbij bestudeerd: wat blijft onzichtbaar?

Onlangs promoveerde Willemijn Krebbekx op een waardevol proefschrift over jongeren en seksualiteit op Nederlandse middelbare scholen. Ze deed uitvoerig veldwerk op vier scholen met verschillende niveaus, twee binnen de Randstad en twee er buiten. Een van haar deelstudies gaat over wat wel shame sexting wordt genoemd: het verspreiden van een naaktfoto.

Het voorval gebeurde op een vmbo-school met zo’n 300 leerlingen, buiten de Randstad. Zoe is de gefingeerde naam van het slachtoffer.

Krebbekx laat zien dat wat er gebeurt als de foto verspreid wordt een vaststaand scenario volgt, waarbij het meisje dat slachtoffer is schuld en verantwoordelijkheid krijgt toegeschreven, samen met een lage eigenwaarde. Bovendien worden allerlei elementen uitgegumd, zoals de groepjes die er bestaan op school en de ‘economie van foto’s’ waar het beeld onderdeel van uitmaakt.

Schuld en circulatie

Een van de ouderejaars liet een docent de foto zien en zo kwam het bij de staf terecht. Docent Oosten probeerde met Zoe te praten, die steeds zei ‘het is mijn eigen domme schuld’. De docent belde met haar ouders (de vader huilde, de moeder dacht aan een loverboy). Omdat de dader niet op dezelfde school zat, zocht zij geen contact met hem. Mevrouw Oosten plaatste vervolgens een notitie in het schoolsysteem, zichtbaar voor alle docenten, dat Zoe haar ouders doodzwijgt, geeneens goedemorgen zegt en gewoon doet waar ze zin in heeft. Het gedrag van Zoe thuis werd zo onderdeel van het probleem gemaakt en de oorzaken werden in Zoe gezocht. Ze zou het verkeerde pad op gaan.

Krebbekx laat zien hoe de foto niet alleen digitaal circuleerde, maar hoe leerlingen elkaar ook fysiek de foto toonden, op de mobiele telefoon. Bovendien werd er over de foto en over Zoe gesproken, ook een vorm van circulatie. De interventie van de docenten versnelde die circulatie. Ook Zoe’s beste vriendinnen legden de schuld bij haar en waren boos op haar, zelfs toen ze in de klas moest huilen. De verspreider bleef buiten schot, ‘Zoe deed het zelf’ is de reactie. Dit sentiment kwam ook van Mevrouw Oosten: ‘waarom doen ze dit toch?’ – doelend op meisjes-meervoud.

Lees verder op dieponderzoek.nl. 

Reacties

Scroll
naar beneden