Kinderen aan het werk in de klas

Seksueel gedrag in de klas

In de klas vertonen leerlingen verschillend seksueel gedrag. Het is soms lastig om als leerkracht hier gepast op te reageren. Welk gedrag is gepast en welk gedrag is zorgwekkend of afwijkend? Hoe kunt u of de school hiermee omgaan? Wanneer licht u ouders in?

Leerkrachten en ouders reageren vaak met een volwassen blik op seksueel gedrag. Hierdoor ontstaan soms onnodige paniekreacties.

Seksueel gedrag kan voor kinderen een andere betekenis hebben, een prettig gevoel geven of spannend zijn. Dit hoeft niet per se schadelijk te zijn.

Het is in elk geval belangrijk om passend te reageren op seksueel gedrag.

Gedrag dat bij de ontwikkeling hoort, kunt u benoemen maar ook negeren.

Vertonen leerlingen gedrag dat onacceptabel is, dan moet u leerlingen hierop aanspreken. Sommige leerlingen weten echter niet wat wel of niet acceptabel gedrag is. Als leerkracht kunt u leerlingen hierover informeren en over bepaald gedrag met elkaar in gesprek gaan.

Criteria

Er is een aantal criteria om het seksuele gedrag aan te toetsen:

  1. Is er wederzijdse toestemming? Wil de leerling het zelf? Wil de ander het ook? Vinden ze het allebei prettig?
  2. Is het gedrag vrijwillig? Kiest de leerling er vrijwillig voor om dit te doen? Durft hij of zij nee te zeggen en kan hij/zij dat ook? Is er geen sprake van machtsmisbruik, dwang of druk?
  3. Is er sprake van gelijkwaardigheid? Zijn de leerlingen gelijkwaardig aan elkaar qua leeftijd, kennis, intelligentie, rijpheid et cetera.
  4. Is het gedrag leeftijdsadequaat? Past het gedrag bij de seksuele ontwikkelingsfase van de leerling? Doet de leerling niets waar het te jong/oud voor is?
  5. Is het gedrag context-adequaat? Past het gedrag in de context, is het gedrag niet storend of aanstootgevend voor anderen?
  6. Veroorzaakt het gedrag fysieke, emotionele of psychische schade bij de leerling zelf of bij een ander? Overziet het kind de gevolgen van zijn of haar gedrag?

Voldoet het gedrag aan bovenstaande criteria? Dan is het goed mogelijk dat het gedrag gezond seksueel gedrag is en dus niet zorgwekkend is.

Voorbeelden van veel voorkomende situaties in de klas zijn:

  • een jongetje van 5 jaar zit soms aan zijn piemeltje
  • een jongetje van 6 jaar loopt graag in meisjeskleren
  • een meisje van 9 jaar komt met make-up op naar school
  • een meisje van 10 jaar loopt hand in hand met een klasgenootje over het schoolplein

Dit gedrag hoort bij de seksuele ontwikkeling en is niet zorgwekkend of schadelijk. Als leerkracht kunt u dit seksueel gedrag benoemen en bevestigen. U kunt echter ook besluiten om niet op het gedrag te reageren. Het is aan u en uw school om duidelijke kaders te scheppen en te benoemen welk gedrag in en om de school wel of niet toelaatbaar is. Hierdoor ontstaat een veilig pedagogisch klimaat.

Onacceptabel gedrag

Voorbeelden van onacceptabel en grensoverschrijdend gedrag zijn:

  • een kind dat een ander kind voor ‘homo’ uitscheldt;
  • een jongen van 12 jaar die onverwachts de borsten aanraakt van een meisje van 9 jaar;
  • een kind dat een ander kind dwingt zijn of haar geslachtsdelen aan te raken.

Bij onacceptabel  en grensoverschrijdend gedrag is het belangrijk dat de leerkracht het gedrag bekijkt, benoemt en begrenst door in te grijpen. Daarnaast moet aan de leerling worden uitgelegd waarom het gedrag wordt begrensd. De leerkracht informeert de ouders van de leerling ook over het gedrag.  Met  de leerling worden duidelijke afspraken gemaakt over welk gedrag ontoelaatbaar is en waarom. Bij jonge leerlingen ontbreken deze kaders vaak nog. Leerkrachten moeten erop toezien dat leerlingen zich aan deze afspraken houden. Als zich toch situaties voordoen van seksuele grensoverschrijding of ontoelaatbaar gedrag, kan de school dit melden bij het AMK, en/of advies en ondersteuning vragen bij de Jeugdgezondheidszorg van de GGD.

Meer informatie

 

Scroll
naar beneden