Thema 2021: Seksuele en genderdiversiteit

Met aandacht voor seksuele en gender diversiteit kan het onderwijs bijdragen aan een school en een samenleving waarin iedereen wordt geaccepteerd. Op school moet ieder kind welkom en zichzelf kunnen zijn. En onder andere op school vormen kinderen normen en waarden die later de normen worden in onze maatschappij.

Een veilig schoolklimaat

School moet een sociaal veilige omgeving zijn voor kinderen, zodat ze zich kunnen ontplooien en zich ontwikkelen tot mensen die goed in hun vel zitten en het beste uit zichzelf halen. Sommige kinderen weten al jong dat ze niet (alleen) verliefd kunnen worden op iemand van hetzelfde geslacht. Of dat ze niet lijken op het stereotype meisje of jongen.

Op school creëer je normen

Het is belangrijk dat er op school aandacht is voor seksuele en genderdiversiteit. Dan gaat het over seksuele oriëntatie, genderidentiteit, genderexpressie en geslachtskenmerken. Niet heteroseksualiteit moet de norm zijn, maar diversiteit. En of je je jongen of meisje voelt is niet zwart-wit. Niet voor niets is het in de kerndoelen verplicht voor scholen om lessen te geven over seksuele diversiteit. Door geen aandacht te geven aan diversiteit, ontken je de realiteit van sommige kinderen, jongeren en volwassenen. Bovendien worden bestaande, beperkende normen in stand gehouden. 

Help, hoe kan ik daar les over geven?

Heb je speciale kennis nodig over seksuele diversiteit en genderdiversiteit om hier les over te kunnen geven? Nee. Het gaat erom bewust de heteroseksuele norm los te laten en het gesprek over diversiteit op gang te brengen. Het afkeuren en corrigeren van homonegatief gedrag hoort daarbij. Ook de bewustwording dat zowel sekse (geslacht) als gender (of je je man of vrouw voelt) niet zwart-wit is, is belangrijk. Sommige mensen voelen zich man én vrouwen, of geen van beide. En mensen kunnen worden geboren met een variatie in geslachtskenmerken (intersekse). Verder gaat gender ook over genderrollen: wat is typisch vrouwelijk en mannelijk? Is dat wel zo? 
EduDivers geeft tips voor een kringgesprek.

Zijn er standaard lessen?

In de lesmethode Kriebelsinjebuik.nl zitten de thema’s seksuele en genderidentiteit, maar ook sekserollen, geïntegreerd in verschillende lessen. Als de lessen gaan over relaties, verliefdheid, trouwen en kinderen krijgen komt seksuele diversiteit altijd naar voren. Bij de thema’s voortplanting, gezinsvorming en sociale en emotionele ontwikkeling komt het expliciet aan bod. Ook in de lessen van VeiligWijs komen deze thema’s aan de orde. 

Gaan de leerlingen niet naar school? Er zijn ook Lentekriebels-thuislessen gemaakt die leerlingen zelf, eventueel met hulp van ouders, kunnen doen.

Leuke lesideeën

We hebben wat suggesties op een rij gezet voor het invullen van de lessen. Activiteiten die makkelijk uitvoerbaar zijn voor leerlingen, ook als ze geen les hebben op school. Op die manier kun je het thema toch aandacht geven. Meer algemene leuke ideeën voor de Week van de Lentekriebels vind je hier.

  • Leg uit wat seksuele en genderidentiteit is aan de hand van de 'genderkoek'. Of kijk samen dit filmpje waarin Thorn Roos de Vries uit SpangaS het uitlegt met een genderkoek. 
     
  • Laat de leerlingen een regenboog tekening of knutselwerk maken, en leg uit dat de regenboog staat voor sekse, gender en seksuele diversiteit.
     
  • Laat kinderen anoniem vragen indienen over seksuele en gender diversiteit in de Kriebels in je buik Vragenbox, die je vervolgens plenair behandelt. Via Google Drive kun je eenvoudig een formulier aanmaken om dit online anoniem te doen (klik op ‘nieuw’ en dan Google Formulieren).
     
  • Opdracht voor leerlingen: interview je ouders. Voorbeeldvragen: 
    -    Voel je je een meisje of een jongen? Geef aan op een 10 puntsschaal. 
    -    Hoe wist jij op wie je valt, op meisjes, of jongens of allebei?
    -    Weet je wat intersekse is?
    -    Wat zou je zeggen als ik zei dat ik niet hetero ben?
    -    Heb je mij vroeger alleen jongens-/meisjesspeelgoed en kleren gegeven? Waarom?
     
  • Opdracht: Zoek iemand online op (social media) die een andere seksuele of genderidentiteit heeft en maak hierover een presentatie.
     
  • Opdracht: Maak een (online) collage over stereotypen mannen en vrouwen of verschillende gezonsvormen. Laat kinderen vertellen bij hun collage.
     
  • Laat kinderen een rollenspel doen in breakout rooms, waarbij ze een ‘coming out’ spelen naar bijvoorbeeld een ouder of een klasgenootje. Bespreek na.
     
  • Gebruik het Paarse Vrijdag werkboekje over seksuele en genderdiversiteit.
     
  • Filmpje bekijken en nabespreken (kan ook via Teams). Bijvoorbeeld:
    -    Coming Out van youtuber Nicky Tutorials (NL ondertiteling aanzetten)
    -    Coming Out van youtuber Furtjuh
    -    Schooltv: De Dokter Corrie Show – Over homo- en biseksualiteit
    -    Wat is gender? (Het Klokhuis)
    -    Over genderexpressie: Stef uit Holland's got Talent houdt van zogenaamde 'meisjesdingen'. Met tips voor een gesprek in de klas.
    -    Jurre's date met Marleen: interview over intersekse
    -    K3 liedje (met lyrics): Prinsesje en Superman
    -    Een aflevering van Koken met Konijnen waarin een meisje vertelt dat ze geboren is als jongen
    De filmpjes zijn ook aan ouders aan te raden.
     
  • Er zijn veel leuke (voor)leesboeken over homoseksualiteit of genderrollen. Deze kun je ook als suggesties aan ouders bieden. 

Over jongens en meisjes
Kleine Aap’s Grote Plascircus. In: Apenkolder. Tjibbe Veldkamp, Lannoo, 2015
De coole cowboy. Tjibbe Veldkamp, Unieboek, 2009
Zaza speelt doktertje. Mylo Freeman, Clavis, 2010

Over (seksuele) diversiteit 
Het lammetje dat een varken is. Pim Lammers. Uitgeverij de Eenhoorn, 2017
Joep! Mark Haayema. Gottmer, 2017
Wij zijn bijzonder, misschien zijn wij een wonder. Ted van Lieshout, Leopold, 2012
Koning & Koning. Linda de Haan, Gottmer, 2000
Vaderdag met twee mama’s. Karin Wijnhoven, GigaBoek, 2010
De vriend van papa. Franscesca Pardi, De Vier Windstreken, 2013
Mensen, mensen, wàt een mensen! Peter Spier, Leminscaat, 2012 
De jongen in de jurk. David Walliams, Gottmer, 2009  
Brullende leeuwen. Annemarie Jongbloed, Levendig Uitgever, 2013

Vanuit Paarse Vrijdag is ook een boekenlijst gemaakt.

Meer lezen of ondersteuning nodig?

De website Gayandschool.nl van Stichting School en Veiligheid biedt veel tips en ondersteuning voorleerkrachten op het thema seksuele en genderdiversiteit. 

Bij het COC is een gastles aan te vragen. 

Hoe LHBTIQ-vriendelijk is jouw school? Je komt erachter met de GSA Onderwijsstandaard.

Hulp voor kinderen

Een les over seksuele en genderidentiteit kan iets losmaken bij kinderen. Het kan zijn dat een kind met zichzelf in de knoop zit, bijvoorbeeld omdat dit thuis niet geaccepteerd wordt. LHBTI-kinderen kampen relatief vaak met depressieve gevoelens of zelfs suïcidegedachten. Wijs kinderen op de mogelijkheid om met de Kindertelefoon te bellen (0800-0432) of te chatten (www.kindertelefoon.nl). 

Hoe signaleer je als leerkracht dat het niet goed gaat met een kind? Daarvoor heeft Movisie een online training: Weet jij hoe het écht gaat met je leerlingen?

Scroll
naar beneden