Twee jongens spel op school speciaal onderwijs

Verstandelijke beperking

Leerlingen met een verstandelijke beperking worden verliefd, gaan relaties aan, hebben seksuele gevoelens en experimenteren met seks. Hoe geeft u deze leerlingen seksuele vorming? Hier vindt u voorbeelden van andere docenten, aandachtspunten en tips.

"Wees open en eerlijk. Durf eigen grenzen ook gewoon aan te geven, maar ga in principe geen onderwerpen uit de weg."

 
Agaath Hoeksema
Docent cluster 3, A. J. Schreuderschool

 

Voorbeelden uit de praktijk

Lesmap voortplanting. Fien van der Veen heeft een lesmap gemaakt over het thema voortplanting. Ze heeft veel illustraties gebruikt en een proefwerk gemaakt bij elk thema. Ook voor: vrouwelijk geslachtsorgaan, mannelijk geslachtsorgaan, anticonceptie.

Vier op een rij. Agaath Hoeksema heeft het spel Vier op een rij gemaakt om op een bewuste manier de kennis bij leerlingen te borgen. Antwoorden en ook vragenkaartjes.

Voeldoos. Anne LG Nales gebruikt bij leerlingen met een laag niveau altijd met succes een voeldoos. In de voeldoos stopt ze bijvoorbeeld een tandenborstel, veertje, schuursponsje, nagelvijl, make-up kwast, smurfensnot, potje klei en zacht doekje. Ze laat de leerlingen voelen en zeggen wat ze fijn en niet fijn vinden voelen. De doos is op verschillende manieren te gebruiken, bijvoorbeeld met blinddoek (of zonder) of leerlingen kunnen zelf een doos maken.

Animatie platen en mappen. Juist voor deze doelgroep is visualisatie erg belangrijk. Bekijk ook eens deze animatie platen en mappen, bijvoorbeeld om het lichaam, lichamelijke spanning en opwinding te bespreken.

Visualiseer veel, maak een woorden-web en vergroot tekeningen uit. We laten leerlingen de tekeningen inkleuren aan de hand van verschillende vragen.

Fien van der Veen
Fien van der Veen
Docent Cluster 3, de Berkenschutse

Tips bij lessen seksuele vorming
 

  1. Volwassen taal en beeld
    Veel methoden, materialen, spellen en liedjes zijn in peuter-kleutertaal geschreven. U kunt de teksten of afbeeldingen aanpassen naar een meer volwassen taal of beeld. Gebruik zoveel mogelijk concrete en expliciete taal.
  2. Sekswoordenboek
    Stel samen met de leerlingen een sekswoordenboek op. Spreek af welke termen u op school gaat gebruiken en gebruik deze ook consequent. Spreek ook af wanneer deze termen wel en niet gebruikt mogen worden en tegen wie.
  3. Fotomateriaal op digibord
    Maak gebruik van beeldmateriaal, zoals tekeningen, foto’s, picto's en filmpjes. Hiermee kunnen uw leerlingen zich een duidelijker beeld vormen. Gebruik bijvoorbeeld de digibord lessen uit het lespakket Relaties en Seksualiteit, met korte teksten en veel visueel materiaal. U kunt deze aanvullen met fotomateriaal van de leerlingen zelf. Vergroot afbeeldingen zo nodig en teken in de afbeeldingen met kleur om de processen duidelijk te maken (zoals bij menstruatie en zaadlozing).
  4. Voelen
    Maak gebruik van concreet, realistisch en eenduidig materiaal. Laat alles expliciet zien en voelen, zoals tampons, condooms en kunstpenissen en -vagina’s. Besteed aandacht aan de overgang van concrete materialen naar afbeeldingen.
  5. Herhalen
    Vraag regelmatig of uw leerlingen de uitleg hebben begrepen. Laat het hun in hun eigen woorden uitleggen. Herhaling is belangrijk: laat onderwerpen en lessen regelmatig terugkeren.
  6. Sociaal netwerk
    Ondersteun leerlingen in het samen verkennen van buitenschoolse activiteiten. Daarmee kunnen zij hun sociale netwerk versterken.
  7. Privacy
    Creëer op school veilige plekken met voldoende privacy, waar leerlingen in rust met elkaar over persoonlijke onderwerpen kunnen praten. Bijvoorbeeld in pauzemomenten of na schooltijd.
  8. Weerbaarheid
    Besteed extra aandacht aan het herkennen en benoemen van wensen en grenzen op seksueel gebied en in seksueel gedrag. Spreek ook af wanneer en waar seksueel gedrag wel of niet acceptabel is.
  9. Internet en sociale media
    Besteed nadrukkelijk en geregeld aandacht aan het veilig gebruik van internet en sociale media. Met name bij het bezoeken van seksueel getinte websites.

Meer weten?

Wilt u meer lezen over leerlingen met een verstandelijke beperking? Kijk voor een nadere beschrijving van deze doelgroep en algemene aandachtspunten op www.verstandelijkbeperkt.nl.

Aanbevolen materiaal

Scroll
naar beneden