Brugklassers (FlickrCC_hindrik_sijens)

Risico's online

Internet en social media spelen een grote rol in de leefwereld van jongeren. Daarmee komen jongeren ook in aanraking met seksualiteit: ze zien seksuele beelden, flirten en daten en kunnen heel makkelijk informatie en beelden online zetten of verspreiden, waarbij ze de risico's lang niet altijd overzien. Zie de Toolkit Love Online. De Toolkit ondersteunt scholen in het geven van lessen, het vormen van beleid rondom sexting en online veiligheid, het handelen bij incidenten en het informeren van ouders.

Wat weten we van het online gedrag van jongeren? Download de infographic Jeugd en seks online in PDF (1.020 kb)

Online porno

Jongeren komen online makkelijk in aanraking met seksueel expliciete beelden. Naar mate jongeren ouder worden, gaan ze vaker bewust op zoek naar porno. De manier waarop seksualiteit wordt getoond in porno is over het algemeen prettiger voor mannen dan voor vrouwen.

Er is vooral aandacht voor het opwekken van het mannelijke orgasme en mannen hebben doorgaans de dominante rol. Daarnaast is er nauwelijks sprake van enige intimiteit of communicatie tussen partners. Vaak komt vrouwonvriendelijk gedrag voor, bijvoorbeeld in de vorm van het uitschelden van de vrouw of hardhandig gedrag. Daarop reageren porno-actrices vaak neutraal of zelfs positief. Porno maakt daarom niet zichtbaar dat het aangeven en herkennen van je eigen en andermans seksuele wensen en grenzen een fundamenteel onderdeel is van seks. Er worden geen condooms gebruikt en de lichamen van acteurs hebben bepaalde stereotiepe kenmerken. Liefdevol seksueel gedrag, zoals zoenen, strelen, knuffelen en lieve dingen zeggen, is zeer uitzonderlijk.

Leren van porno?

Niet alle jongeren weten het verschil tussen porno en echte seks. Eén op de drie jongens en een op de tien meisjes tussen de 12 en 15 jaar is het eens met de stelling ‘Van porno kun je veel leren’. Ook denkt 36% van de jongens en 12% van de meisjes dat je in porno ziet wat vrouwen lekker vinden. En maar 45% van de jongens en 35% van de meisjes uit deze leeftijdsgroep denkt dat seks in porno niet hetzelfde is als echte seks (Bron: Seks onder je 25e, 2012). Goed dus om met jongeren te praten over porno!

 

Sexting

Sexting is het verzenden, ontvangen of verspreiden van seksueel getinte foto’s, filmpjes of berichten door middel van een mobiele telefoon of internetapplicaties zoals WhatsApp, Facebook, YouTube, Instagram en Twitter. Het maken en delen van seksueel beeldmateriaal is meestal onderdeel van seksueel experimenteergedrag en gebeurt vaak binnen een relatie. In 2012 had 5% van de jongens en 2% van de meisjes heeft wel eens een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf aan iemand gestuurd. Zeven procent van de jongens en 2% van de meisjes hadden weleens beelden van een ander verstuurd (Seks onder je 25e, 2012). Maar sexting lijkt te zijn toegenomen onder jongeren. De (zeden)politie krijgt dagelijks meldingen van slachtoffers van sexting.

Spijt...

Van de jongeren die zelf sexy foto’s van zichzelf online plaatsten, kreeg 12% hier later spijt van. Soms worden foto’s of filmpjes doorgestuurd en door een ander online gezet. Ook volwassenen kunnen (veelal onder valse voorwendsels) minderjarigen uitnodigen, zichzelf voor de camera uit te kleden of seksueel getinte foto’s naar hen op te sturen. Uit het onderzoek van EenVandaag blijkt dat de foto’s en filmpjes van meisjes vaker uitlekken dan die van jongens. Twee derde van de meiden die zo’n foto of filmpje maken, delen deze met hun vriendje. Regelmatig verspreiden die ze verder, bijvoorbeeld als de relatie over is.

Filmpje 'Sukkel voor de liefde'

In het kader van de campagne 'Maak seks lekker duidelijk' van Rutgers, Soa Aids Nederland en Sense, is het boek 'Verhalen voor onder je kussen' uitgegeven. Dit boek is verspreid onder 800 middelbare scholen. Het boek gaat over thema’s die jongeren bezig houden zoals het versturen van een naaktfoto, nog nooit gezoend hebben, groepsdruk om ‘het’ te doen, omgaan met strenge ouders en verliefd zijn op iemand van hetzelfde geslacht. De verhalen zijn geschreven door bekende kinderboekenschrijvers en striptekenaars. Jonge filmmakers hebben de verhalen verfilmd. Het filmpje 'Sukkel voor de liefde' gaat over sexting:

De gevolgen

Wat vaak begon als een spannend experiment tussen twee tieners, kan hen permanent blijven achtervolgen:

  • Omdat de beelden niet meer van het internet verdwijnen en altijd weer kunnen opduiken. Wat heel veel schaamte, angst en verlies van goede naam op kan leveren, waardoor een tiener zich op school nauwelijks meer durft te vertonen.
  • Omdat het strafrechtelijk vervolgd kan worden. Het maken, in bezit hebben en ongevraagd verspreiden van seksueel getinte beelden van minderjarigen (onder de 18 jaar) wordt gezien als vorm van kinderporno. Sinds april 2013 is er wel een leidraad van het Landelijk Experticecentrum Kinderporno die adviseert om jongeren onder de 18 die met wederzijdse instemming van elkaar seksueel getinte beelden maken en deze versturen, niet te vervolgen. Van strafrechtelijke vervolging is wel sprake als er sprake is van dwang, ongelijkwaardige relatie, de ander hiervan niet wist, hier niet mee heeft ingestemd, beelden zijn verspreid, of als beelden zijn gebruikt om hier geld mee te verdienen.

Praten met jongeren over sexting

Het lijkt voor de hand te liggen om jongeren te vertellen dat hij of zij geen blote foto’s of filmpjes moeten versturen. Maar werkt dat? Voor jongeren is hun online omgeving een belangrijk deel van hun wereld. Jongeren experimenteren, verkennen grenzen, willen erbij horen en ontdekken hun seksualiteit. Dit gebeurt dus niet alleen op feestjes of op het schoolplein, maar ook online. Verbieden heeft niet veel zin, weerbaar maken wel! Door met jongeren te praten, risico’s te laten zien en reflectie te bevorderen. Vragen die je hierbij kunt stellen zijn: bestaat er zoiets als 'veilige sexting'? Wat doe je als je een blootfoto of -filmpje krijgt doorgestuurd? Wanneer zijn seksuele vragen en verzoeken niet meer leuk?

Onuitwisbaar

De website www.onuitwisbaar.nu is een campagnewebsite over sexting. U vindt er handvatten voor professionals over hoe te handelen bij sexting. U kunt hier ook leerlingen naar verwijzen voor do's & don'ts.

Scroll
naar beneden