in samenwerking met
handkus

Puberteit

Jongens en meisjes maken in de puberteit lichamelijke veranderingen door die hun gevoelens, gedrag en relaties beïnvloeden. Voor een seksueel gezonde ontwikkeling is het daarom van belang dat zij hierover worden voorgelicht.

Waar gaat het thema 'puberteit' over?

De puberteit gaat over de functies van de geslachtskenmerken en de veranderingen in het lichaam zoals haargroei, transpireren, groei van borsten, penis, de eerste menstruatie en zaadlozing en hygiëne. Bij meisjes begint de puberteit met lichamelijke veranderingen tussen de 8 en 13 jaar (gemiddeld op de leeftijd van tien jaar en acht maanden). Bij jongens is dat tussen de 9 en 14 jaar (gemiddelde leeftijd is 11 jaar en zes maanden).

Bij de seksuele vorming is ook ruimte voor gevoelens als onzekerheid, woede, verdriet en verwarring, maar ook de (eerste) verliefdheid en seksuele opwinding. Jongeren willen zich losmaken van de ouders, maar merken dat ze nog erg afhankelijk van hen zijn. Ze zijn erg gevoelig voor de mening van anderen en ergens bij willen horen. Ze willen ook een eigen identiteit ontwikkelen.

Welke vragen hebben leerlingen over dit thema?

Leerlingen onder de 12 jaar vragen bijvoorbeeld:

  • Is het normaal om al op je negende ongesteld te zijn? 
  • Krijgt iedereen puistjes in de puberteit? 
  • Kan een jongen van 11 al een meisje zwanger maken? 
  • Moet je deodorant gebruiken als je puber bent? 

Leerlingen boven de 12 jaar:

  • Kun je later seks hebben als je op je 15e nog geen natte droom hebt gehad? 
  • Is het normaal als een meisje niet elke maand ongesteld is?
  • Is het goed om een paar keer per dag te masturberen? 
  • Moet ik mijn schaamhaar scheren omdat iedereen dat doet?
  • Ik voel me zo onzeker en moet snel huilen, wanneer is dat voorbij?

Aandachtspunten bij het lesgeven over dit thema

Leerlingen onder de 12 jaar:

  1. Begin tijdig over veranderingen in de puberteit zodat leerlingen goed zijn voorbereid. Bij sommige kinderen begint de puberteit al op hun 9e jaar.
  2. Besteed niet alleen aandacht aan de lichamelijke veranderingen, maar ook aan de sociale en emotionele veranderingen.
  3. Maak hen duidelijk dat ieder kind een eigen tempo heeft en dat de puberteit eindigt rond het 18e jaar.
  4. Wijs op het belang van (extra) persoonlijke hygiëne in de puberteit: schoonhouden penis (ook onder voorhuid!), vulva en vagina (geen zeep!), gebruik deodorant/parfum en huidreiniging (ook puistjes).
  5. Besteed aandacht aan het leren omgaan met groepsdruk, bij het ontwikkelen van een eigen mening en persoonlijke stijl.

Leerlingen boven de 12 jaar:

  1. Wees alert op sterke stemmingswisselingen bij leerlingen in de puberteit
  2. Kinderen die vervroegd in de puberteit komen of vroeg seksueel rijp zijn, lopen soms meer risico’s op seksuele grensoverschrijding. 
  3. Zorg dat leerlingen respect hebben voor  diversiteit in ontwikkelingsfasen en groei van uiterlijke kenmerken.
  4. Besteed aandacht aan gevoelens van schaamte of verlegenheid, onzekerheid over eigen lichaam en ideaalbeelden en dergelijke.
  5. Bespreek sociale normen over uiterlijk en schoonheidsidealen.
     

Lespakketten:

Behandel dit thema bij voorkeur binnen een breder lespakket over seksualiteit. We adviseren het gebruik van geïntegreerde en samenhangende lespakketten waarin de verschillende thema's met betrekking tot relaties en seksualiteit in een brede en doorlopende leerlijn wordt aangeboden. Lees hier meer over bij Educatie.

De volgende lespakketen zijn hiervoor zeer geschikt:

 

 

 

Aanbevolen aanvullende materialen

Scroll
naar beneden