Lesgeven over het thema ‘cultuur, religie en seks’

Iedereen heeft zijn eigen kijk op relaties en seksualiteit. Opvoeding, ervaringen met seksualiteit, cultuur en religie zijn van invloed op de manier waarop mensen tegen relaties en seksualiteit aan kijkt. Seksuele vorming is zeker mogelijk. Hier vindt u tips, aandachtspunten en lesmaterialen.

 ‘We mogen van ons geloof open over seks praten als we met meisjes onder elkaar zijn.’

Waarom aandacht voor ‘cultuur, religie en seks’?

Seksualiteit is een persoonlijk thema. Iedereen geeft hier een eigen invulling aan en heeft hier een eigen kijk op. Cultuur en geloof beïnvloeden seksueel gedrag, seksuele beleving, opvattingen en de wijze waarop seksualiteit wordt besproken. Ze bieden een leidraad op basis waarvan leerlingen belangrijke beslissingen maken. Bij het geven van seksuele vorming is het dus belangrijk om u bewust te zijn van de opvattingen die er binnen uw groep leerlingen bestaan.

Aandachtspunten bij het lesgeven
 

  1. Verschil mag er zijn. Benoem verschillende seksuele waarden en normen die er binnen een samenleving kunnen bestaan. Licht toe dat ook binnen culturele en religieuze groepen opvattingen over dit onderwerp kunnen verschillen. Veel waarden en normen zijn ook gestoeld op persoonlijke ervaringen en opvattingen.
  2. Seksuele rechten. Benoem dat er geen ‘juiste’ mening of ‘juiste’ waarden en normen bestaan. Stimuleer juist de onderlinge discussie. Wijs uw leerlingen ook op de seksuele rechten voor jongeren, die door veel landen en religieuze staten in de wereld zijn onderschreven.
  3. Gevoelig. Er zijn thema’s die religieus of cultureel meer gevoelig liggen, zoals: seks voor het huwelijk, homoseksualiteit en abortus. Begin een lessenserie seksuele vorming in een diverse groep met minder gevoelige onderwerpen, zoals: verliefdheid, puberteit en voortplanting. Bespreek daarna stapsgewijs de meer gevoelige thema’s en laat verschillende opvattingen en denkbeelden de revue passeren.
  4. Vergrootglas? Zet geen vergrootglas op de cultuur of het geloof van uw leerlingen. Bespreek thema’s en vraag leerlingen om hun mening. Sommige leerlingen van verschillende geloofsovertuiging of culturele achtergrond hebben dezelfde mening. Benoem juist ook de overeenkomsten en plaats niet alles in cultureel of religieus perspectief. Laat leerlingen, als zij hier behoefte aan hebben, aan het woord over hun eigen betekenis en laat hen zelf vertellen of dit eventueel geworteld is in hun cultuur of geloof.
  5. Ontkracht mythen. Benoem duidelijk het onderscheid tussen medische/ biologische feiten en opvattingen over seksualiteit. Leg bijvoorbeeld uit wat het maagdenvlies is en benoem dat een meisje ook zwanger kan raken als een jongen niet in haar klaarkomt. Wees op de hoogte van veelvoorkomende mythen onder jongeren, zoals: ‘bij de eerste keer geslachtsgemeenschap bloedt een meisje altijd’.
  6. Discriminatie. Treed altijd op tegen discriminatie of respectloos gedrag, of dit nu wel of niet op grond van culturele of religieuze achtergrond gebeurt.
  7. Genderrollen. Wees bewust dat vanuit culturen vaak duidelijk voorschriften worden gegeven over hoe mannen en vrouwen zich horen te gedragen. Dit geldt ook voor de Nederlandse cultuur. Dit krijgt ook weerslag op het gedrag van leerlingen in de klas.

U bent zelf geen moslim, christen, jood, boeddhist, dus hoe kunt u ons begrijpen en vertellen hoe we om moeten gaan met seks?

Leg uit dat jullie in de groep bespreken wat de verschillende opvattingen over seksualiteit zijn. Het gaat er niet om dat ik jullie vertel ‘hoe jullie om moeten gaan met seks’, maar juist om opvattingen met elkaar uit te wisselen. Nodig uw leerlingen uit om vanuit hun eigen cultuur of geloof ervaringen en betekenissen in te brengen. Licht toe dat er ook binnen een geloof of religieuze stroming grote verschillen bestaan. Seksualiteit is iets persoonlijks, er bestaat niet zoiets als ‘christelijke, joodse of islamitische seksualiteit’. Dit kan eventuele spanningen verminderen. Wees alert op opmerkingen in de groep die anderen kunnen kwetsen of informatie die niet klopt (uit: Zwijgen is Zonde).

Lesmateriaal

Behandel tijdens uw lessen seksuele vorming ook het thema cultuur, religie en seksualiteit. Het gebruik van geïntegreerde en samenhangende lespakketten wordt geadviseerd. Werk zoveel mogelijk cultuur- en geloof- sensitief. Bespreek thema’s in een brede en doorlopende leerlijn. Bijvoorbeeld met één van de onderstaande pakketten.

Lespakket Kriebels in je buik

In het digitale lespakket Kriebels in je Buik voor het basisonderwijs zijn de thema’s cultuur en religie in lessen over: lichaam, voortplanting, relationele ontwikkeling, grensoverschrijding/ weerbaarheid en veilige seks opgenomen. De leerdoelen en werkvormen zijn afgestemd op het ontwikkelingsniveau van de leerlingen in groep 1 t/m 8.

Lang Leve de Liefde

In het lespakket Lang Leve de Liefde voor het voortgezet onderwijs en het mbo vindt u verschillende werkvormen waar cultuur en religie in opgenomen zijn. Er is een versie voor de onderbouw, bovenbouw, het praktijkonderwijs en het mbo. De leerdoelen en werkvormen zijn afgestemd op het niveau van de leerlingen

 

Aanvullend materiaal

Scroll
naar beneden