Waar gaat het thema ‘cultuur, religie en seks’ over?

'Seksuele vorming in een diverse groep is goud waard! Het kleurt en verdiept ieders beeld van seksualiteit.'

Cultuur en religie: een definitie

Een religie ligt altijd ingebed in een cultuur. Het omschrijven van de term cultuur is minstens zo moeilijk als het definiëren van de term religie.

In van Dale is één van de omschrijvingen van cultuur: “het geheel van geestelijke verworvenheden van een land, volk, enz.; beschaving. 

Een cultuur vormt een basis waarop mensen met elkaar samenleven. Culturen veranderen en oude gebruiken kunnen plaatsmaken voor nieuwe gewoontes, opvattingen en gedragingen.” De antropoloog E.B. Tylor beschrijft cultuur als: “het complexe geheel waarin kennis, geloof, kunst, moraal, wet en andere mogelijkheden en gewoonten verworven door de mens als lid van de samenleving een plek hebben.” Cultuur is dynamisch en verandert continue, hierbinnen veranderen opvattingen en sociale betekenissen van seksualiteit mee.

Religie wordt in van Dale beschreven als: “een geloofsleer, godsdienst. Religie draait om het geloof in het goddelijke of God. Het geloof en de bijbehorende geschriften bieden mensen een levenswijzer. Een leidraad op basis waarvan waardevolle invulling aan het leven wordt gegeven en belangrijke beslissingen gestoeld zijn.” De regels van een religie zijn minder veranderbaar, aangezien ze zijn beschreven in religieuze geschriften en uitgedragen worden door instituten als kerken en moskeeën.

De scheidslijn tussen religie en cultuur is niet altijd duidelijk, soms overlappen zij elkaar. Beide

beïnvloeden waarden, normen, opvattingen en gedragingen van mensen. Het is belangrijk om te bedenken dat opvattingen en denkbeelden per persoon verschillen en niet per definitie naar een hele groep te generaliseren zijn (vrij uit: Zwijgen is Zonde).

Hieronder vindt u uitkomsten en de meest opvallende verbanden met religie en cultuur uit Seks onder je 25e (Rutgers en Soa Aids Nederland, 2017).

Zelfvertrouwen en lichaamsbeeld

Islamitische en zeer christelijke jongeren hebben een iets positiever lichaamsbeeld dan niet-gelovige jongeren. Ook culturele achtergrond is van invloed op zelfvertrouwen en lichaamsbeeld. Zo zijn meisjes met een Marokkaanse, Turkse, Surinaamse of Antilliaanse achtergrond iets tevredener over hun lichaam dan meisjes met een Nederlandse of westerse achtergrond. Ook hebben Turkse en Surinaamse meisjes iets meer seksueel zelfvertrouwen.

Seksueel gedrag

63% van de zeer christelijke jongeren en 55% van de islamitische jongeren geeft aan dat ze geen ervaring hebben met geslachtsgemeenschap omdat ze eerst getrouwd willen zijn. Zeer christelijke jongeren en islamitische jongeren hebben over de hele range minder seksuele ervaring – van verliefdheid tot geslachtsgemeenschap – dan licht gelovige en niet-gelovige jongeren van dezelfde leeftijd. Ze hebben ook een lager aantal sekspartners gehad. Jongeren met een Nederlandse of westerse achtergrond en niet-gelovige jongeren masturberen vaker en hebben vaker seks dan hun leeftijdsgenoten. Niet-gelovige jongeren en Antilliaanse jongens hebben relatief veel verschillende sekspartners gehad in vergelijking met andere jongeren.

Opvattingen over seks

Jongeren met een Turkse of Marokkaanse achtergrond, islamitische en zeer christelijke jongeren vinden het belangrijk dat seks en liefde zijn verbonden. Zij vinden het belangrijker dan hun leeftijdsgenoten om te wachten met geslachtsgemeenschap tot na het huwelijk. Ze keuren seks voor het huwelijk (in een vaste relatie of bij verliefdheid) af. Ook denken zeer christelijke en islamitische jongeren minder positief over seks. Zeer christelijke meisjes en islamitische jongens geven aan minder plezier te beleven aan seks. Er is in het onderzoek ook gevraagd naar de ‘dubbele moraal’. Een dubbele moraal (het hebben van veel sekspartners sterker afkeuren bij meisjes dan bij jongens) komt onder jongeren het meest voor bij jongens van Surinaamse en Antilliaanse afkomst.

Opvattingen over seksuele- en genderidentiteit

In het onderzoek is gevraagd of jongeren:

  • het afkeuren als een jongen zich meisjesachtig of een meisje zich jongensachtig gedraagt
  • het afkeuren als twee meisjes of twee jongens met elkaar zoenen op straat

Jongeren met een migrantenachtergrond en gelovige jongeren hebben een relatief negatieve attitude ten aanzien van homoseksualiteit en gender non-conformiteit in vergelijking met niet-gelovige jongeren en jongeren met een Nederlandse of westerse achtergrond.

Anticonceptiegebruik

Zeer christelijke en islamitische jongeren gebruiken minder vaak anticonceptie bij de eerste keer geslachtsgemeenschap en minder consequent anticonceptie met de laatste sekspartner. Ook Turkse, Marokkaanse, Antilliaanse en Surinaamse meisjes gebruiken minder consequent anticonceptie.

Opvattingen over zwangerschap

Zeer christelijke en islamitische jongeren staan positiever tegenover een zwangerschap op dit moment ten opzichte van niet-gelovige jongeren, wat wellicht verklaart dat ongeplande zwangerschappen niet vaker voorkomen onder zeer christelijke jongeren.

Condoomgebruik

Zeer christelijke jongeren en islamitische meisjes gebruiken minder vaak een condoom bij de eerste sekspartner dan andere jongeren. Maar niet-gelovige jongeren geven juist vaker aan bij de laatste partner nooit een condoom te gebruiken. Antilliaanse en Surinaamse meisjes laten zich iets vaker testen op soa en hiv.

Praten over seks met ouders

Turkse en Marokkaanse meisjes en islamitische meisjes geven aan wat minder met hun ouders te praten over liefde, relaties en seks. Islamitische en zeer christelijke jongeren geven vaker aan dat zij geen geslachtsgemeenschap mogen hebben van hun ouders. Zowel Turkse, Marokkaanse, zeer christelijke en islamitische jongeren geven relatief vaak aan dat ze niet volledig vrij zijn in hun partnerkeuze. Vooral islamitische meisjes krijgen van hun ouders minder vrijheid om een eigen partner te kiezen.

Kennis

Zeer christelijke, Islamitische, Turkse en Marokkaanse jongeren hebben relatief minder kennis over seksualiteit dan andere jongeren. Uit eerder onderzoek in 2012 blijkt dat islamitische jongeren vaker denken dat ‘bij de eerste keer geslachtsgemeenschap een meisje altijd bloedt’.

Meer informatie

Scroll
naar beneden