Waar gaat dit thema over?

Het thema ‘seks en de media’ gaat het over beeldvorming van mannen en vrouwen in de media. Het gaat over schoonheidsidealen, sekse-stereotype rolgedrag, naaktbeelden, naaktfilms, porno en over het belang om deze beelden in een realistisch perspectief te plaatsen. Ook gaat dit thema over relatievorming via (online) media, het sturen van naaktfoto’s en –video’s (sexting) en het (leren) handelen in (on)veilige online situaties, denk aan daten, cyberlokken, grooming en loverboys.

Zo worden vrouwen vaak afwachtend, onderdanig en met een enorme cup afgebeeld. En mannen stoer, met overwicht en een ‘wasbord’ of enorme penis. Dit strookt natuurlijk niet met de realiteit.

De media is in de afgelopen decennia enorm gegroeid. We staan daarom even stil bij de verschillende typen media en de definities hiervan.

  • Traditionele media. We spreken over ‘traditionele media’ wanneer het thema ‘seks en de media’ gaat over informatie (beelden en tekst) in kranten, tijdschriften, op televisie en bijvoorbeeld reclameborden: media op tastbaar materiaal. 
  • Online media. Met online media bedoelen we informatie op internet: media op beeldscherm. Online media is toegankelijk via verschillende apparatuur (televisiescherm, desktop, tablet, smartphone). 
  • Social media. Social media is online media (toegankelijk via internet en verschillende apparatuur), bedoeld om in contact met anderen informatie uit te wisselen. 

Via alle bovengenoemde vormen van media komen leerlingen gewild of ongewild in contact met seksualiteit en relaties. Hieraan zijn plezierige en risicovolle kanten verbonden. Op deze pagina vindt u achtergrondinformatie over online relatievorming (social media), beelden van (naakte) lichamen (schoonheidsidealen, sekse-stereotiep rolgedrag, sexting, porno) en online risico’s als grooming en chantage.

Online relatievorming

Veel leerlingen gebruiken social media om relaties aan te gaan, op te bouwen en te onderhouden. Ze doen dat via Facebook, YouTube, Instagram, Pinterest, Snapchat, Twitter, games en allerlei andere kanalen. De leerlingen doen hier veelal positieve ervaringen op. Online media biedt leerlingen volgens onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau:

  • Informatie. Online media biedt leerlingen toegang tot wereldwijde informatie, ook over relaties en seksualiteit.
  • Contact. Social media biedt leerlingen de mogelijkheid om vrienden en sociale netwerken op te bouwen en te onderhouden.
  • Profiel. Via online profielsites kunnen leerlingen expressie geven aan hun eigen gender- en seksuele identiteit en hiermee experimenteren.

Naakte lichamen in de media

In alle bovengenoemde mediavormen kunnen leerlingen in aanraking komen met beelden van naakte lichamen. Sommige leerlingen kunnen van deze beelden schrikken of ze vies vinden, terwijl anderen nieuwsgierig zijn en er juist naar op zoek gaan. Zo blijkt uit onderzoek van SIRE en Rutgers WPF uit 2014 dat één op de drie kinderen onder de 10 jaar wel eens porno op internet heeft gezien. Uit ‘Seks onder je 25e’ blijkt dat 78% van de jongens in het afgelopen half jaar wel eens een pornofilmpje of pornofoto heeft bekeken, tegenover een 36% van de meisjes. Ook zegt slechts 54% van de jongeren van 12 tot en met 14 jaar:Seks in porno is niet hetzelfde als echte seks’. Jongens denken vaker dan meisjes dat iets kunt leren van porno: 1 op de 5 jongens zegt bijvoorbeeld dat je van porno leert wat seks is, tegenover 1 op de 10 meisjes. Er is nog weinig bekend over de invloed van porno, (half-)naakte lichamen in de media en sekse-stereotiep rolgedrag op het gedrag en schoonheidsidealen van jongeren. 

Sexting

Sexting is het maken en versturen van naaktfoto’s en -filmpjes. Een kleine groep jongeren heeft zelf wel eens aan sexting gedaan. In 2017 gaf één op de acht jongeren aan dat ze in de afgelopen 6 maanden een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf aan iemand hadden verstuurd. Een heel kleine groep jongeren (minder dan 1 op de 20) heeft meegemaakt dat een naaktfoto of seksfilmpje van hen werd getoond aan of gedeeld met anderen. Ruim de helft van de jongens en driekwart van de meisjes, waarvan beelden werden gedeeld, gaven aan dat ze dit vervelend vonden. Sexting kan ook leuk zijn. Jongens vinden het over het algemeen leuk om beelden te zien en meisjes vinden het vaak leuk als er een foto of filmpje van hen wordt gemaakt. In de totale groep heeft 6% van de jongens en 14% van de meisjes tenminste één ervaring met sexting die ze vervelend vonden. 72% van de homo- en biseksuele jongens hebben ervaring met sexting in het afgelopen half jaar, tegenover 44% van de heterojongens.

Hoewel er dus niet zo heel veel jongeren zijn die naaktfoto’s en seksfilmpjes van zichzelf versturen, kunnen de gevolgen erg groot zijn (pesten, dreigen, chantage). De groep die de foto of het filmpje te zien krijgt kan erg groot zijn. Zodra een naaktfilmpje of -foto gemaakt is zonder toestemming van de betrokkene en deze is doorgestuurd naar onbekenden zonder toestemming, is dit strafbaar. Als beide jongeren hebben ingestemd met het uitwisselen van de beelden van zichzelf en er geen sprake is van dwang, chantage of een ongelijkwaardige relatie, wordt dit niet meer als een strafbaar feit gezien (leidraad Landelijk Expertisecentrum Kinderporno). 

Grooming

Online kinderlokken wordt ook wel grooming genoemd. Een kind of jongere wordt online door een volwassene benaderd voor seks of hiertoe overgehaald. Negatieve seksuele online ervaringen, waarbij de ander seks wilde of iemand dwong tot seks, komen niet vaak voor. De gevolgen zijn groot, waardoor blijvende aandacht voor het voorkomen van dergelijke ervaringen nodig is. 

Online chantage en bedreigingen

Ook online worden kinderen en jongeren gechanteerd of bedreigd. Zo zijn loverboys steeds vaker online actief en blijkt uit meldingen bij het meldpunt kinderporno dat jongens tussen de 13 en 25 jaar een risicogroep zijn. Ze worden vaker dan meisjes van die leeftijd gechanteerd of bedreigd door iemand voor geld met een naaktfoto of seksvideo van henzelf. Ook deze negatieve online ervaringen zijn niet veelvoorkomend, maar met grote gevolgen. 

Wat kunt u doen tijdens de lessen? 

Hoe geeft u seksuele vorming gericht op het thema ‘seks en de media? Bij voorkeur behandelt u het thema binnen een doorlopende leerlijn en lessencyclus seksuele vorming. Hier vindt u aandachtspunten en lesmaterialen.

Meer weten?

Bronnen

Scroll
naar beneden